vanemod sazi

بازی ، فعالیتی ذاتی و طبیعی است که اغلب کودکان به خاطر خود بازی و نه به خاطر رسیدن به چیزی ،آن را انجام می دهند .به عبارت دیگر بازی اختیاری ، خودانگیخته و لذت بخش است . دوران کودکی سرشار از تخیل ، پایه ساز زندگی غنی از نشاط در بزرگسالی و نیز زمینه ساز آموزش مهارت های سازگاری برای مواجهه با مشکلات زندگی است . فعالیتهای وانمودی که در دوران کودکی آغاز و در زندگی بزرگسالی ادامه می یابد ، مقدمات سلامت روانی در آینده افراد را فراهم می سازند .

بدین معنا که در بازی های وانمودی شی ء یا نشانه جانشین چیزی دیگری می شود یا به عنوان نشانه یا سمبل چیز دیگری به کار می رود . یک جعبه ، سمبل یک ماشین ، یک عروسک سمبل یک بچه و غیره به این علت است بازی تخیلی بعضی مواقع بازی نمادین نیز نامیده می شود ( دوروتی ۱۹۸۵ ؛ ترجمه انگجی ،۱۳۸۵).

واژه وانمود به معنای تصور یا خیال کردن ، واژه ای اساسی در بازی کودکان است . چرا که کودک وانمود می کند حادثه ای رخ داده یا دست به عملی زده یا کس دیگری است ( آقا عباسی ، ۱۳۸۸). پس می توان گفت بازی وانمودی شامل یک سناریوی معینی است که در آن کودک فعالیتی را انجام می دهدو یا از اشیا به طور تخیلی استفاده می کند( بروان و همکاران ؛ ترجمه برادری ،۱۳۸۰).

فواید ویژه بازی وانمود سازی

بازی های تخیلی برای کودکان معمولی و با نشاط فواید بسیاری دارد و تحقیقات علمی نیز این مسئله را اثبات کرده است .

خلق و خوی بهتر

تحقیقات نشان داده اند کودکانی که در بازی های وانمود سازی گونگون مشارکت می کنند ،احتمالا خندان ترند و علایمشادی و خوشبختی و رضایت را بیشتر بروز می دهند . کودکانی که در وانمودسازی های خود جوش توانایی کم تری دارند ، غمگین و ناخشنودند و زودتر عصبانی می شوند ؛ مزاحم بازی دیگران می شوند ، باعث عصبانیت  ولدین و معلمانشان می شوند و در همان سال های اولیه برچسب ” بچه ی بدخلق ” می خورند .

خودآگاهی

کودکانی که وانمود می کنند با فنجان خالی به خودشان ، مادر ، یا اسب سباب بازیشان غذا می دهند ،گام مهمی در خود پروری بر می دارند . آنان امور غیر واقعی را تشخیص می دهند اما از آن با شادی استفاده می کنند . خالی را پر در نظر می گیرند و حیوان اسباب بازی را بچه ی انسان تصور می کنند . بیشتر این بازی ها خود پروری را تقویت می کنند و نشان می دهند که بر امور روزمره کنترل دارند . این احساس تسلط بر حرکات و بدن و نیز بر محیط ناشی از دستکاری اشیاء کوچک و وانمودسازی با آن هاست .

 

مهارت تصور

یکی از با ارزش ترین منابع انسان برای سازمان دادن و استفاده از اطلاعات پیچیده ، تصور یعنی توانایی مرور ذهنی موقعیتی است که در گذشته برایش اتفاق افتاده است . ما می توانیم ب استفاده از حافظه ، بو وتصویر و مزه ها یا صداهایی را که وجود ندارند ایجاد کرده و به این ترتیب به یادگیری و رشد عقلانی کمک می شود . بازی های وانمودسازی کودکان تا حد بسیاری بستگی به قابلیت تصور آنان دارد مثلا کودک وانمود می کند یک تکه پارچه ، یا یک دمپایی یا پاکت کوچک برنج ، بچه ای است که راه می رود ،  حرف می زند ، خودش را خسیس می کند یا لبخند می زند . هر چه کودک کار های خیالی بیشتری انجام دهند مهارت های تصوریشان بیشتر کشف می شود . بعد ها تصور به کمک افزایش قدرت حواس ، رنگ و بو و غنای خاصی به زندگی بزرگسال می بخشد زیرا از طریق تصور می توانیم بوی غذاهای مطبوع ، زیبایی غروبی فوق العاده را دوباره برای خودمان به وجود آوریم.

مهارت های کلامی

به نظر می رسد تفکر کودکان خیلی مشابه بزرگسالان نیست . کودکان پیش دبستانی تفکر خود را در قالب واژ ها ، عبارت ها ، حرکات و صوت آشکارا بیان می کنند. بنابراین در وانمودسازی ، کودک هر چه را تجربه می کند یا می داند به زبان می آورد. به علاوه ، او اغلب با لغات و اصوات و عبارات و فریاد ، صدایش را تغییر می دهند تا نقش شخصیت های متفاوت را بازی کند ؛ و برای سرگرم کردن کودکان بزرگتر از خودش کارهای بزرگسال را تقلید می کند. آنان با شنیدنجملههایخودشانو حرف های هم بازی هایشان ، لغت شناسی را تمرین می کنند ، راه های جدیدیبرای بیان آن ها یاد می گیرند و عبارات و تفاوت های ظریف زبان را می آموزند.اگر کودکی به کلمه ای برای توصیف کسی که به فضا می رود ( فضانورد ) یا قایقی که به زیر آب فرو میرود (زیر دریایی ) نیاز داشته باشد، می تواند آن را از بزرگسال یا همبازی خود بپرسد. او با تکرار کردن لغات به صدای بلند و استفاده از آن در بازی ، دایره ی لغات خود ر گسترش می دهد.

آگاهی از احساسات و هیجان ها

کودک دربازی وانمودی ممکن است نقش افراد گوناگون را بازی کند یا نقش خود را به نقش والدین ، دکتر یا معلم تغییر دهد . با این کار او عبارت افراد بزرگسال را تقلید می کند و عواطف و احساس نگرانی بزرگسالان برای کودکان را نیز بروز می دهند.بنابراین چنین بازی هایی پایه ای برای رشد همدردی و دلسوزی می شوند و در آینده نیز به درک ظرایف بیشتری از روابط بزرگسالان منجر می شوند.

خلاقیت

بزرگسالان و کودکان خلاق آگاهی بسیار از دنیای درون و بیرون خود دارند . آنان خود را مسئول وضع و حال خویش می دانند و با جزئیات موجود در محیطشان از قبیل تصاویر و صداها و بو ها و اشیاء با شیوه دستکاری و لمس و اکتشاف آن ها به راحتی سازش پیدا می کنند . وانمودسازی راه های نوینی را بر روی انسان می گشایند ، وجود او را غنا می بخشد و توانایی کشف موقعیت جدید و کار با آن در ترکیب های تازه را افزایش می دهد.

تحقیقات نشان داده مردان و زنانی که در اوایل بزرگسالی پیشرفت و خلاقیت نشان می دهند در دوران کودکی بیشتر خیال پردازی کرده اند ؛ اغلب دوستان خیالی داشته اند ؛ والدینشان برای آنان قصه می گفته اند و با آنان بازی های پانتومیم انجام می دادند.

یادگیری نقش ها در موقعیت هی اجتماعی جدید

کودکان با تغییر از ” من باباهستم ” به ” من بچه ام ” ، ” من معلمم” آگاهی خود را از شخصیت های متفاوتی که در اطرفشان می بینند و نیز از وظایف آنان فزایش می دهند . در نتیجه ، درموقعیت هیجدید راحت تر عمل می کنند .

منابع

آقا عباسی ، یدالله .نمایش خلاق ، تهران : نشر قطره.

دوروتی ، ام . جفری ؛ کونلی ، روی مک ؛و هسون سی مون . (۱۹۸۵). بگذار بازی کنم . مترجم لیلی انگجی. (۱۳۸۵). تهران : انتشارات ساوالان.

سینگر ، دوروتی جی ؛ سینگر ، جروم ال.(۲۰۰۱). پرورش خلاقیت  به کمک بازی های وانمودی . ترجمه دکتر حمید علیزاده و علیرضا روحی. (۱۳۸۷). تهران: انتشارات جوانه رشد.